30 juni 2015

Geld lenen kost… de euro

Voor de invoering van de euro kwam het regelmatig voor dat de lire, franc of peseta werden gedevalueerd. De ene munt werd goedkoper, de andere duurder en de economie van het land met de goedkopere munt werd gestimuleerd. Ik begreep dat.

In 2002 kwam de euro. Ik lees verschillende kranten en opiniebladen: Nederlandse, Duitse, Engelse en Amerikaanse, niet alleen de boekenpagina’s, ook de economiedelen. Tot de inmiddels chronische eurocrisis ging ik ervan uit dat binnen de euro eenzelfde soort mechanisme zou moeten werken als in het wisselkoersensysteem voor de euro. Ik ging ervan uit, want ik kon nooit iets vinden in al die kranten over hoe het met de euro zou moeten als het in het ene land economisch slechter ging dan in het andere.

Nu weet ik dat er niets over is afgesproken, behalve dat de financiële markten, beurzen en anderen die geld scheppen met het uitlenen van steeds meer geld de werking van het wisselkoersensysteem hebben overgenomen.

De eurocrisis – die Griekenland verweten wordt – is een zegen: voor ondernemers en burgers die met werken hun geld verdienen. Niet voor de leenheren. Europa mag hopen dat er zoveel zand gestrooid wordt in het leensysteem, dat er een echte economie overblijft, een economie waar geld bij burgers en bedrijven zit. En als het dan slechter gaat, dat die economie dan geherwaardeerd wordt en dat is niet door meer geld uit te lenen.

Leenheren vinden per definitie dat het altijd beter gaat, maar wie heeft ons dat wijsgemaakt en waarom zou het moeten? De leenheren weten – om met John Dos Passos te spreken – dat de Europeanen al duizend jaar slaaf zijn door ze steeds maar die worst voor te houden, en ook dat de socialisten de Internationale hebben verraden.

Het voorhouden van worsten is door de overschatte positie van de leenheer tot meer een angelsaksische dan een rijnlandse denkfout verworden. En ook het herwaarderen van een economie heeft met socialisme of links allemaal niets te maken. Wel met een realistische kijk op je omgeving. Of zit daar wellicht de moderne betekenis van links of socialisme…? Ik denk het wel en ook dat we daar de revitalisatie van deze hypermoderne tijd moeten zoeken, waarin tot nu het angelsaksische kapitalisme de boventoon voerde. Het is tijd voor een European Transfer: richting een democratisch systeem waarin de burgers het voor het zeggen hebben.

06 mei 2015

Aan zijne Majesteit de Koning

Bij gelegenheid van uw inhuldiging meneer, zijn er vele geschriften en lofzangen uitgekomen ter verheerlijking van het tijdvak dat achter ons ligt, om u te zeggen dat u de regering aanvaardt van een volk te midden waarvan welvaart en voorspoed in bijzonder grote mate worden gevonden. Na lezing en het ten gehore nemen ervan moet eenieder, dus ook u meneer, de indruk krijgen dat het Nederlandse volk een bij uitstek tevreden en welvarend volk is. Het heeft er alle schijn van dat men u heeft willen rondleiden in een soort luilekkerland, waar alles vrede en vooruitgang ademt, waar ’s avonds als de natuur na een schone dag zich kalm ter ruste legt, ook alle burgers van Nederland in staat zijn geweest hun kinderen van voedsel te voorzien.

Maar meneer, al heeft u samen met uw partner met een gulle lach sympathie met de inhoud betoond, vergun mij om u te wijzen op de leemtes in alle boeken, overzichten en liederen waardoor, al is alles waar wat daarin geschreven is, toch de volledige waarheid niet tot u is gebracht.

Wie ben ik? Hoe leeft mijn volk? Wat denken mijn onderdanen?

Ziedaar de vragen die wel eens bij u moeten oprijzen als u alle teksten tot u hebt doen laten komen en de kroningsliederen hebt beluisterd. Ja, zelfs nadat u zich op inspectiereis heeft kunnen verplaatsen door de provinciën om zowel uw dienarente kunnen observeren als u en uw hofhouding door hen te laten bewonderen, dan zult u wel niet in staat zijn deze vragen te beantwoorden. En heus niet door uw schuld, neen, de discipelen van de rijksvoorlichtingsdienst hebben u daaromtrent heel sober ingelicht. Juist, niet slechts over uw volk, maar ook over u, over hoe u boven hen staat en wat uw dienaren daar dan weer van vinden. Jawel, zo eenvoudig is het.

Ook u weet, elke medaille heeft een keerzijde. Welnu, uw discipelen hebben u slechts de ene, de blinkende zijde van de medaille willen laten zien en precies gedaan alsof er geen andere bestond. De schrijvers van dit stuk ervaren het als een plicht om deze leemte in te vullen.

Bij uitstek een monarch is zich ervan bewust dat op rituelen het koningschap is geschraagd, bij de gratie Gods aan u verleend. Neen meneer, ondanks dat u zich op gewoonheid laat voorstaan, bent u niet banaal, niet triviaal. Waar anderen zich moeten laten vervangen, laten u en uw hofhouding elkaar opeenvolgen in de macht.

Waar het in Nederland bestaat dat uit vliegtuigen en helikopters bloemen worden gegooid ter opluistering van feestelijke aangelegenheden, ligt dat elders in de wereld geheel anders. De link met het geboorteland van uw partner is snel gelegd. Fijn land, dat Nederland, zult u zeggen. Een fijn land, een met voedselbanken en meer rafelranden: kinderen worden er vastgezet als ze uit een ander land hier veiligheid zoeken. Ook u en uw hofhouding zitten te plukken aan de randen door belastingen te ontwijken en zich als soapsterren in de internationale jetset te bewegen.

Meneer, de boter zit op ieders hoofd, ook op de hoofden van de schrijvers deze. Het gaat er niet om dat u gewoon lijkt, want, zoals gezegd, dat bent u niet en u wordt dat niet. Het gaat erom dat u met uw hofhouding controleerbaar bent, net als Sint en Piet, gewoon als ieder andere Nederlander.

[Deze tekst is deels een bewerking, deels een hertaling van het boek Aan hare Majesteit de Koningin, de inleiding op Een vergeten hoofdstuk. Blanke slaven (1898, ISBN 9789081887519 – bestellen) van Ferdinand Domela Nieuwenhuis. En daarbij ook nog een aanvulling, kortom een compleet geripte tekst. Domela Nieuwenhuis schreef het oorspronkelijke boek onder pseudoniem bij de inhuldiging van koningin Wilhelmina in 1898.

05 mei 2015

Illegale lezers

In Duitsland heb je het weblog Wilde Leser over de grote schrijver Roberto Bolaño. Een mooie uitdrukking: wilde lezers – vooral omdat iedereen weet dat er ook lamme lezers en manke lezers zijn.

Niet alleen in Duitsland, in Nederland en elders heb je ook illegale lezers (en illegale kijkers). Ik ken er velen, in vrienden- en kennissenkring, soms zijn ze familie.

Ik ken er zelfs die ook van intellectueel eigendom moeten leven: een fotograaf die 15.000 romans downloadt (‘ja, is gewoon gratis’), een schrijver die 2.000 films binnenhaalt (‘is niet illegaal hoor’). Ik weet dat het bestaat, de beul wil immers zelf ook niet voor het vuurpeloton (dat vind ik nou stoer), maar belachelijk is het.

Het verband tussen de lamme lezer en de illegale lezer is dat hij van de 15.000 illegaal gedownloade ebooks er hooguit een paar leest. En dat tussen de manke lezer en de illegale lezer? Tussen de paar boeken die hij leest zit altijd Het diner van Herman Koch.

Wat is hier nu erg aan? die boeken worden toch amper gelezen. Dat kun je ertegenin brengen. Kijk in je eigen boekenkast en vraag je af wat je hebt gelezen van alle boeken die je ooit kocht: een schrijver leeft ook van een boek als het niet gelezen wordt. Het antwoord op de vraag of jìj wild, lam of mank bent is meegenomen.

Nog meer lezen: NOS – Niet betalen voor ebook is norm http://bit.ly/LulH7I

01 mei 2015

“Rijdt er ook een bus naar Norg?”
“Vanaf hier?”
“Nee, vanaf de stad.”
“Vanaf de stad wel.”
“Oh, d’r staat niks aangegeven.”
“Niks aangegeven?”
“Nee, helemaal niks.”
“Gisteren ben ik er nog geweest.”
“Waar?”
“In Norg.”
“Ja, maar gisteren was het vrijdag en nu is het zaterdag.”
“Ja, dat klopt.”

De bus naar Zoutkamp draaide het station van Winsum op.

blogitems via twitter.com/leesinspiraties

Wordt vervolgd